Cultuur & Uitgaan
Typography

020 Amsterdam Cultuur - Deze fraaie houten ophaalbrug is waarschijnlijk het beroemdste symbool van Amsterdam. Het is dan ook de meest gefotografeerde brug. Maar wat is zijn geschiedenis? En waarom spreekt hij zo aan? Binnenkort wordt hij - net als de andere Amstelbruggen - van afstand bediend. Boten kunnen dan makkelijk en snel doorvaren.

De gemeente besloot om ruim vijftig bruggen en sluizen op afstand te gaan bedienen. Het doel: kortere wachttijden bij de bruggen en een betere doorstroming op het water. Het project is bijna klaar. Eén van de laatste bruggen die wordt omgebouwd is de Magere Brug: eind oktober is het zover.

Amsterdam is te zien als een eilandenrijk. En al die bruggen zijn nodig om de eilanden te verbinden. Uit 1852 zijn er vrij exacte cijfers: de stad bestond toen uit 82 ‘eilanden’ met meer dan 360 bruggen. De gemeente beheert nu 1900 bruggen; hoeveel 'eilanden' er nu precies zijn is onduidelijk. Amsterdam is een waterstad. Ook dat maakt de stad speciaal. Bovendien heeft de stadsontwikkeling een schoonheidsideaal: als bouwwerk van de gemeenschap moet de stad mooi zijn. Dat is goed te zien aan de vele prachtige bruggen.

De dames Mager

De beroemdste brug van de stad is de Magere Brug. Rond 1670 werd hij over de Amstel gebouwd. Wij kennen de brug niet in zijn 'magere' jaren. Vroeger was hij nog smaller en diende alleen voor voetgangers. Hij zou toen zelfs zo smal zijn geweest dat mensen elkaar op de brug niet of nauwelijks konden passeren. Of ze moesten wel héél erg mager zijn.

Het verhaal dat hij gebouwd werd door de dames Mager die elk aan de andere kant van de Amstel woonden is een sprookje. Het schijnt wel dat dit sprookje door de gidsen en op rondvaartboten nog verteld wordt. Hij heette officieel Kerkstraatbrug, naar de Kerkstraat waarvan hij beide zijden verbindt. Maar de bewoners noemden hem al snel de Magere Brug. Dat werd de officiële naam.

Gevecht om de Magere Brug

Houten bruggen slijten snel. De brug werd vaak opgeknapt en herbouwd. In 1925 wilden sommigen de karakteristieke brug door een moderne brug vervangen. Zo ontstond het 'gevecht om de Magere Brug' tussen Publieke Werken en de Schoonheidscommissie. De Schoonheidscommissie won en in 1934 werd de brug in oude stijl vernieuwd door de beroemde bruggenbrouwer Piet Kramer. De brug werd wel breder; een tijd lang reden er zelfs auto’s over.

Verbrijzelde hand

Tot 1994 werd de brug door de twee brugwachters met de hand bediend. Zij trokken aan de haalketting. Het sluiten van de brug vereiste afstemming; beide brugdelen moesten tegelijkertijd tegen elkaar komen. De arbeidsinspectie vond dit te gevaarlijk. Als er bij het afremmen van het tegengewicht met de hand plotseling een windvlaag kwam, kon de hand van de brugwachter verbrijzeld worden. Sluiten was ook niet zonder risico, want de brugwachter moest op het neergaande brugdeel staan balanceren. Op aandringen van de arbeidsinspectie werd de brug gemechaniseerd en geautomatiseerd.

Beeld van de Gouden Eeuw

De brug is waarschijnlijk hét meest iconische beeld van Amsterdam, meer nog dan het Paleis op de Dam of de Wallen. Zo is hij te zien in de James Bondfilm Diamonds are forever, waarin Sean Connery geheim agent 007 speelt.

Waarom is deze mooie maar bescheiden witte houten brug zo'n sterk beeld? Er komen een aantal kenmerkende (vermeende) Nederlandse eigenschappen samen. Eenvoud: het is een simpele maar sierlijke brug. Dan het water en de strijd daartegen, waardoor Nederland wereldwijd beroemd is. En misschien het belangrijkst: hier is in het drukke stadscentrum een verstild beeld te zien van een lange houten ophaalbrug volgens eeuwenoud model over de brede kalme Amstel. Dat geeft een tijdloos, ingetogen en sprookjesachtig beeld van een Hollandse stad uit de Gouden Eeuw. Evengoed wordt de brug binnenkort op de modernste manier van afstand bediend.

Cultuur & Uitgaan

Cultuur Uitgaan Media

12 november 2018

Categorieën Cultuur & Uitgaan en Entertainment Media op NLMagazine

Heineken

Vliegtickets